کم خونی فقر آهن و روشهای پیشگیری از آن
کم خونی فقر آهن و روشهای پیشگیری از آن:
علائم کم خونی فقرآهن:
رنگ پریدگی دائمی زبان و مخاط داخل پلک چشم و لب ها
کمرنگ شدن خطوط کف دست
احساس ضعف و خستگی
سیاهی رفتن چشم
بی تفاوتی، سرگیجه، سردرد
بی اشتهایی، حالت تهوع
خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست ها و پاها
تمایل به خوردن موادی مثل خاک و یا یخ
کم خونی فقر آهن شدید
با تنگی نفس و طپش قلب و ورم قوزک پا وقاشقی شدن ناخن ها همراه است.
توصیه های تغذیه ای برای پیشگیری از کمبود آهن :
1 ـ استفاده از منابع غذایی آهن مثل انواع گوشت ها ( گوشـت قرمـز، مـرغ ومـاهی ) در برنامـه غـذایی روزانـه
بخصوص در برنامه غذایی کودکان، نوجوانان و مادران باردار که نیاز بیشتری به آهن دارند.
2 ـ استفاده از منابع غذایی حاوی ویتامین ث در هر وعده غذایی جهت جذب بهتر آهن (مثل سـبزی خـوردن وسالاد شامل گوجه فرنگی، کلم، گل کلم، فلفل سبز و لیموترش)
3 ـ پرهیز از مصرف چای یا قهوه همراه یا بلافاصله بعد از غذا.
حداقل یکساعت قبل از غذا و2-1 سـاعت پـس از صرف غذا از مصرف چای وقهوه اجتناب شود.
4 -مصرف انواع خشکبار مثل توت خشک، برگه آلو، انجیر خشک، خرما و کشمش ومغزها مثل بادام ، گـردو ، پسته وفندق که از منابع خوب آهن هستند، بعنوان میان وعـده بخصـوص در برنامـه غـذایی کودکـان ، دانـش آموزان ومادران باردار
5 ـ استفاده از نانهایی که از خمیر ورآمده تهیه شده اند. نان های سبوس دار مثل نان سنگک و نان جـو میـزان بیشتری آهن دارند.
6 ـ استفاده از غلات و حبوبات جوانه زده .
7 ـ مصرف روزانه یک قرص آهن (سولفات فرو) از پایان ماه چهارم بارداری تا سه ماه پس از زایمان در زنان باردار
8- مصرف قطره آهن همزمان با شروع تغذیه تکمیلی یعنی از پایان 6 ماهگی تا پایان 2سالگی در کودکان به میزان روزانه 15قطره.
? ارزیابی کمبود آهن:
کمبود آهن در بدن دارای طیف وسیعی است که در انتهای آن، مرحله کم خـونی فقـر آهـن قرار دارد.
? بروز کم خونی فقرآهن طی سه مرحلـه رخ مـی دهـد.
در مرحلـه اول، میـزان ذخیــــره آهـــن بدن که با اندازه گیری فریتین سرم تعیین می شود، کاهش می یابد در حـالی کـه سـایر شـاخص هـا مثـل هموگلوبین و هماتوکریت در این مرحله در حد طبیعی باقی می ماند.
?? این مرحله را کمبـود ذخیـره آهـن بـدن مـینامند.
در مرحله دوم، پس از تخلیه ذخایر آهن بدن، آهن موجود در بافت ها نیز کاهش می یابد و ترانسفرین که پـروتئین حامل آهن در خون است و آهن مورد نیاز برای ساخت هموگلوبین را به بافت های خون ساز می رساند، کاهش مییابد.
?? در این مرحله هنوز میزان هموگلوبین و هماتوکریت در حد طبیعی است. از این رو آن را کمبود آهن بدون کـمخونی می نامند.
در مرحله سوم شدت کمبود آهن به حدی است که ساختن هموگلوبین به مقدار کافی انجام نمی شـود. در نتیجـه، میزان هموگلوبین و هماتوکریت کمتر از حد طبیعی است.
?? در واقع، کم خونی، پیشرفته ترین و آخرین مرحله کمبودآهن است، لذا در صورتی که میزان هموگلوبین و هماتوکریت در فردی طبیعی باشد نیز احتمال کمبود آهـن وجـود دارد.
?? بنابراین با اندازه گیری هموگلوبین و هماتوکریت به تنهایی، وضعیت ذخیره آهن افراد قابـل ارزیـابی نیسـت و برای تعیین وضعیت ذخیره آهن و کمبود آهن افراد باید از تست های اختصاصی تر مثل اندازه گیری فـریتین سـرم استفاده کرد.